03/01/2017 - 08:56

Ξορκίζοντας τον φόβο της αποτυχίας

Ξορκίζοντας τον φόβο της αποτυχίας

Του Γιώργου Κωστούλα

Είχα αναφερθεί και παλιότερα, χωρίς να την επικροτώ, στην άποψη: "Αν είσαι έως 35 και ζεις ακόμη στην Ελλάδα, κάτι έχεις κάνει λάθος, όχι μόνο για σένα προσωπικά αλλά και για τη χώρα σου γενικότερα".

Παραμένοντας στο ευρύτερο θέμα της ανεργίας, επανέρχομαι σήμερα για να συγκρίνω τη σημερινή κατάσταση στη χώρα μας που εκφράζεται από τον τίτλο του προηγούμενου άρθρου μου στο Capital.gr (25/11/16): "Εργαζόμενοι, ας πούμε…", με την εναλλακτική της αναζήτησης εργασίας στο εξωτερικό. 

Κι αυτό, με το σκοπό να κάνω ευρύτερα γνωστές τις απόψεις δυο υπέρμαχων της δεύτερης επιλογής: του καθηγητή Στ. Καλύβα, όπως αυτές εκφράζονται στην αρθρογραφία του και της Annalee Saxenian, καθηγήτριας του Μπέρκλεϊ, όπως περιέχονται στο βιβλίο της, "Οι Νέοι Αργοναύτες: Περιφερειακό πλεονέκτημα σε μια παγκοσμιοποιημένη οικονομία”. 

Σύμφωνα με τον καθηγητή Καλύβα, το κύριο επιχείρημα για την παραμονή των ανέργων νέων στη χώρα μας εξαντλείται σε επιφανειακές και κυρίως συναισθηματικές προτιμήσεις, που συνηγορούν στο να παραμείνει κάποιος στον τόπο του. Πράγματι, αυτές ισχύουν, αλλά αποκτούν πραγματική βαρύτητα μόνον όταν έχει κανείς αποκτήσει τη δυνατότητα ουσιαστικής σύγκρισης. 

Κάποιοι άλλοι αναφέρονται σε προσωπικά κωλύματα και οικογενειακές υποχρεώσεις. Δεκτό, αλλά αυτές είναι επιλογές ανάγκης, όχι προτίμησης. 

Για άλλους, πάλι, ο δισταγμός της φυγής προς τα έξω ισοδυναμεί ανομολόγητα με τον φόβο του άγνωστου και της αποτυχίας. Εδώ, ο ρόλος της ελληνικής οικογένειας και του παραδοσιακού υπερπροστατευτισμού της είναι εντελώς αρνητικός. Ο μόνος όμως τρόπος για να ξορκίσει κανείς τον φόβο της αποτυχίας είναι να τη ζήσει, για να μπορέσει να αντιληφθεί πως κρύβει μέσα του την ορμή της καινούργιας αρχής, αναφέρει ο καθηγητής Καλύβας. 

Πολλοί, επίσης, αναρωτιούνται: Έχουμε όλοι τη δυνατότητα να κάνουμε πρωταθλητισμό; Προφανώς όχι. Όλοι μας όμως έχουμε τη δυνατότητα να βελτιωθούμε και να γίνουμε καλύτεροι σε αυτό που κάνουμε, οτιδήποτε και αν είναι αυτό. Το να εργαστεί κανείς σε μια μικρή επιχείρηση, ακόμα και σε ένα εστιατόριο, οπουδήποτε σε μια ξένη χώρα, δε θα του επιτρέψει να γίνει καλύτερος; 

Υπάρχει τέλος και το επιχείρημα: "Δεν θέλω να φύγω γιατί εδώ είναι η χώρα μου και εδώ θέλω να προσφέρω”. Ας υποθέσουμε για ένα λεπτό πως η επιθυμία προσφοράς αντιστοιχεί με τη ζήτηση. Βοηθά κανείς τη χώρα του καλύτερα από μέσα; Προσφέροντας δηλαδή τις όποιες υπηρεσίες του σε ένα μίζερο περιβάλλον, καταδικάζοντας και  τον εαυτό του σε ταύτιση με αυτό; Η πλούσια εμπειρία της ελληνικής διασποράς μάς διδάσκει πως η απάντηση στο ερώτημα αυτό δεν είναι καθόλου αυτονόητη. 

Ας έρθουμε όμως τώρα να δούμε το ζήτημα και σε  εθνικό επίπεδο. Το βασικό ερώτημα εδώ είναι: Δεν είναι καταστροφή για τη χώρα να χάνει τους νέους της, αφού μάλιστα έχει ξοδέψει από το υστέρημά της για να τους εκπαιδεύσει; Η θέση αυτή είναι γνωστή με τον όρο "φυγή εγκεφάλων”, μετάφραση του αγγλικού "brain drain".    

Πρόσφατες έρευνες δείχνουν πως η θεωρία αυτή δεν έχει πλέον την αυτονόητη ισχύ που διέθετε στο παρελθόν. Τα πορίσματά τους περιγράφει το βιβλίο τής Annalee Saxenian, που ανέφερα παραπάνω: Η "φυγή εγκεφάλων” έχει πλέον αντικατασταθεί με ένα νέο φαινόμενο, την "κυκλοφορία εγκεφάλων”. Πράγματι, οι μετανάστες υψηλών δεξιοτήτων (οι "εγκέφαλοι”) δεν παραμένουν στον τόπο όπου μετανάστευσαν, αλλά αφού πετύχουν συχνά επιστρέφουν, μετακινούμενοι ανάμεσα στην παλιά και τη νέα τους πατρίδα, δημιουργώντας καινούργιες επιχειρήσεις και συμβάλλοντας αποφασιστικά στην οικονομική ανάπτυξη και των δύο. 

Η παγκοσμιοποίηση των επιχειρηματικών δικτύων, ισχυρίζεται η Saxenian, είναι απόδειξη των θεμελιωδών αλλαγών στην παγκόσμια αγορά εργασίας, έτσι ώστε να μην ισχύει πλέον το παλιό μοντέλο κέντρου-περιφέρειας. Ο τρόπος με τον οποίο αναπτύχθηκαν τεράστιες τεχνολογικές βιομηχανίες στην Ταϊβάν, στο Ισραήλ ή στην Ινδία αποτελεί απόδειξη της συμβολής των "εγκεφάλων” στην οικονομία των χωρών απ’ όπου μετανάστευσαν.

Μάλλον, άλλο ένα πρόβλημα παραπέμπεται στην περιβόητη "ελληνική ιδιοσυστασία": Ενώ η "διαρροή εγκεφάλων” δεν έλειπε ως αναφορά, με πάθος και ένταση, από τους αγορητές του κοινοβουλίου, οι πολιτικές αποφάσεις όλων των κομμάτων διαχρονικά ήταν σε πλήρη ανακολουθία με τις υποτιθέμενες προθέσεις. Από τις οποίες βεβαίως απουσιάζει παντελώς η οργάνωση μιας πολιτικής προσέλκυσης όσων ελληνικών - και όχι μόνον- μυαλών, βρίσκονται εκτός Ελλάδος, χτίζοντας κάποιες γέφυρες για την επιστροφή τους. Το αντίθετο θα έλεγε κανείς...

Προσθέτοντας και την προσωπική μου εμπειρία, στην οποία ίσως επανέλθω, σας καλώ να σκεφτούμε πώς θα ήταν το επίπεδο του Μάνατζμεντ στην Ελλάδα, χωρίς τον άτυπο, πρακτικό, εκπαιδευτικό ρόλο των  πολυεθνικών εταιρειών, που κατά τις δεκαετίες ’60 και ’70 είχαν εισβάλει από το εξωτερικό στη χώρα μας και μας άνοιξαν τα μάτια…

O κ. Κωστούλας είναι τέως γενικός διευθυντής εταιρειών του ευρύτερου χρηματοπιστωτικού τομέα gcostoulas@gmail.com

πηγή: capital.gr